سبک شمردن نماز یعنی چه؟

در سخنان پیشوایان معصوم بارها و بارها با جملات و بیانات گوناگون نمازگزاران را از سبک شمردن نماز بر حذر داشته اند. تا جایی که سبک شمردگان نماز را از خود ندانسته اند. ویا در رویارویی با یاران خویش آنان را از سستی و سهل انگاری در انجام فریضه نماز نهی کرده اند. و آن را موجب فقر ونابسامانی زندگی مادی دانسته اند.و در تعبیری شدید سبک شمردن نماز را از موجبات قهر و قطع رابطه با اولیاء الهی و اهل بیت پیامیر صلی الله علیه و آله به شمار آورده اند.

پیش از آن که موارد سبک شمردن نماز را با استفاده از آموزه های اسلام به عزیزان نمازگزار که به حفظ جایگاه خویش در حضور حضرت حق علاقه مند هستند نمونه ای از روایات اسلامی را تقدیم می کنم.

قالَ محمد بن علی الباقر (علیه السلام): لا تَتَهاوَنْ بَصَلاتِکَ، فَإنَّ النَّبیَّ (صلى الله علیه وآله وسلم) قالَ عِنْدَ مَوْتِهِ: لَیْسَ مِنّى مَنِ اسْتَخَفَّ بِصَلاتِهِ، لَیْسَ مِنّى، مَنْ شَرِبَ مُسْکِراً، لا یَرِدُ عَلَىّ الْحَوْضَ، لا وَ اللهِ."وسائل الشّیعة: ج 4، ص 23، ح 4413."

نسبت به نماز بى اعتنا مباش و آن را سبک و ناچیز مشمار، همانا که پیامبر خدا هنگام وفات خود فرمود: هرکس نماز را سبک شمارد و یا مسکرات بنوشد از ـ امّت ـ من نیست و بر حوض کوثر وارد نخواهد شد.

*****

قال جعفربن محمد الصادق(علیه السلام): لاینال شفاعتنا من استخف الصلاه." حمد بن محمد بن خالد البرقی، المحاسن، ج 1، ص 80،"

شفاعت ما به کسی که نماز را سبک بشمارد، نمی رسد

*****

قال رسول الله( صلی الله علیه و آله و سلم ) من تهاون بصلاته من الرجال و النساء ابتلاه الله بخمس عشره خصله ... و کل عمل یعمله لا یؤجر علیه و لا یرتفع دعاؤه إلى السماء." بحار الانوار، 80/21."

هر کس به نمازش بی توجه باشد و در برابر اعمالش پاداش درخور نمی یابد، دعایش به آسمان راه نمی‏یابدو مشمول دعای خیر صالحین نخواهد بود.

*****

امام صادق(ع)فرمود: نماز گزاری که نمازش را سبک بشمارد وقتی از قبرش خارج شود خداوند ملکی را بر وی موّکل می‏گرداند که او را بر عرصه ی قیامت وارونه بر زمین می‏کشد و مردم به او نگاه می‏کنند و با شدت و سخت‏گیری مورد محاسبه قرار می‏گیرد." بحارالانوار، 80/22."

*****

امام صادق(علیه السلام) می‏فرمایند:إِذَا قَامَ الْعَبْدُ فِی الصَّلَاهِ فَخَفَّفَ صَلَاتَهُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى لِمَلَائِکَتِهِ أَمَا تَرَوْنَ إِلَى عَبْدِی کَأَنَّهُ یَرَى أَنَّ قَضَاءَ حَوَائِجِهِ بِیَدِ غَیْرِی أَمَا یَعْلَمُ أَنَّ قَضَاءَ حَوَائِجِهِ بِیَدِی (شیخ کلینی، کافی، ج3، ص269، دارالحدیث، چاپ اول، قم،1429ق.)

وقتی بنده‏ای نماز خود را با عجله و شتاب به پایان می‏برد و آن را کوتاه می‏کند خدا به ملائکه می‏فرماید: آیا نمی‏بینید بندهی من چگونه نماز خود را کوتاه می‏کند گویا می‏پندارد که بر آوردن حوائجش به دست غیر من است (که اینگونه عجله می‏کند.) آیا نمی داند برآوردن حوائجش به دست من است.

*****

امام صادق ـ علیه السلام ـ در بیان معیاری برای شناسایی افرادی که با آن حضرت پیوند مکتبی دارند چنین می‏فرمایند: اِمتَحِنُوا شِیعَتَنا عِندَ مواقیت الصلوه کیف محافظتهم علیها.

( محمد بن الحسن الحر العاملی، وسایل الشیعه، ج4، ص 114، دار التراث العربی، بیروت، 1391 ق.)

شیعیان ما را از دقت آنان در انجام به موقع نمازها شناسایی کنید.

و اما معنای سبک شمردن نماز

فردی را درنظر بگیرید که غذای سالم، بسیار لذیذ و سرشار از مواد غنی پروتئینی را در مقوا و کارتنی بریزد و جلوی مهمان عزیزش قرار دهد. این رفتار در دیدگاه خردمندان چگونه است ؟! فرض کنید نمازگزاری که حمد و سوره را صحیح و زیبا بخواند اما لباسش کثیف و آلوده باشد. دهانش بوی سیر و پیاز بدهد و با این وضعیت با خدا به گفتگو و مناجات بپردازد! این کار تهاون است. به عبارت ساده تر نوعی توهین به شمار می آید.

نمونه هایی از سبک شمردن نماز

1-اینکه نمازگزار اهمیت و جایگاه نماز را نداند و برای دانستن آن وقت نگذارد و هزینه نکند.

2-بی توجهی به انجام فریضه نورانی نماز در اول وقت

3-این که نماز را تند بخوانیم و برای تمام کردن آن شتاب کنیم

مردی در حضور امیر المؤمنین(ع)نماز خود را با شتاب به جا می‏آورد. حضرت نگاهی به او کرده و فرمود: چند وقت است اینگونه نماز می‏خوانی؟ او گفت: مدت هاست. حضرت فرمود: مَثَل تو نزد خداوند مثل کلاغی است (که منقار بر زمین می‏کوبد. سجده تو خضوع در برابر خدا نیست. منقار به زمین کوبیدن است) اگر اینگونه بمیری بر غیر ملت و دین پیامبر اکرم، مرده‏ای. سپس حضرت در مورد کم گذاشتن در نماز فرمود: به درستی که دزدترین مردم کسی است که از نمازش بدزدد. "بحارالانوار، 84/242."

سریع خواندن نماز و تبدیل این عبادت به عادتی که همچون عمل ماشین نویسی بدون توجه به معانی و بدون رعایت خشوع و طمأنینه انجام گیرد از نشانه‏های دیگر بی توجهی به نماز است.
استاد شهید مرتضی مطهری در این باره می گوید:
"به اعتقاد روانشناسان:یک کار همین قدر که برای انسان عادت شد، دو خاصیّت متضاد در آن به وجود می‏آید. هر چه که بر عادت بودنش افزوده شود و تمرین انسان زیادتر گردد، کار، سهلتر و ساده‏تر انجام می‏شود). یک ماشین نویس که به ماشین نویسی عادت می‏کند، هر چه بیشتر عادت می‏کند، از توجهش کاسته می‏شود. یعنی از اینکه این عمل او یک عمل ارادی و از روی توجّه باشد کاسته می‏شود و به یک عمل غیر ارادی نزدیکتر می‏گردد. خاصیّت عادت این است. اینکه در اسلام به مسألهی نیّت تا این اندازه توجّه شده، برای جلوگیری از این است که عبادت‏ها آن چنان عادت نشود که به واسطه ی عادت، به یک کار طبیعی و غیر ارادی و غیر فکری و غیر هدفی و کار بدون توّجه که هدف درک نشود و فقط به پیکر عمل توجه گردد تبدیل شود.
این‏ها چیزهایی است که ما تنها در نماز اسلامی به دست می‏آوریم و متوّجه می‏شویم که بسیاری از برنامه‏های تربیتی به وسیله این عبادت و در پیکر این عبادت پیاده می‏شود، گذشته از اینکه خود این عمل، پرورش عشق و محبّت خدا و معنویّت در انسان است، که این روح عبادت است."( شهید مرتضی مطهری(ره)، تعلیم و تربیت در اسلام، ص197، قم انتشارات صدرا.)

4-با هر لباسی به نماز ایستادن و نماز خواندن

5-به خاطر امور بی اهمیت از نماز کم گذاشتن و آن را به تاخیر انداختن

پیامبر اکرم(ص) خطاب به حضرت علی(ع)می‏فرمایند:
«فی تأخیرِها مِن غَیرِ عِلّهٍ غَضَبُ اللّه عزوجل»(بحار الانوار، ج2، ص154.)

      تأخیر نماز از اول وقت بدون دلیل، موجب غضب خداوند متعال می‏گردد.

برخی از مردان خدا توصیه می کردند به کار بگوییم نماز دارم نه به نماز بگوییم کار دارم!

6- قضا شدن مستمر نماز صبح و اهمیت ندادن به نماز صبح

7- کوتاهی کردن در خواندن نمازهای قضا شده

8- بی توجهی به یاد گرفتن احکام و آداب نماز که در بسیاری از موارد موجب اشتباه خواندن آن می شود.

9- بی توجهی به فضا سازی برای ورود به نماز از قبیل بی مقدمه و بی توجه به اذان و اقامه و...شروع به نماز خواندن که یکی از عوامل مهم حواس پرتی در نماز هم می باشد.

در روایتی از پیامبر عزیز اسلام می خوانیم : ""کسی که وضوی نماز را تا وقت اذان به تأخیر اندازد او به نماز بی اعتنایی کرده است."" آری کسی که به کاری اهمیت می‏دهد، قبل از رسیدن وقت آن، مقدمات آن را فراهم می‏کند. کدام ملاقات و میهمانی است که وقت آن فرا رسیده باشد و ما هنوز در فکر پوشیدن لباس و یا آماده کردن شرایط آن باشیم؟!

بی توجه به آداب نماز به هنگامی که تنها و در خلوت نماز می خوانیم.(گویا برخی نمازخوانی را وسیله خودنمایی و اشتهار به دین داری می دانند. پناه بر خدا از نفس شیطانی و خود شیطان)

پیامبر اکرم (ص) در روایتی چنین می‏فرماید: «من احسن صَلَوتَهُ حین یَراهُ النّاسُ و أَساءَها حینَ یَخلُوا فتلک استهانهٌ»(محدث نورى، مستدرک الوسائل، ج3، 26، مؤسسه آل البیت علیهم السلام قم، 1408 ه.ق.) یعنی: «آن کس که در مقابل مردم با دقت نماز بخواند و در خلوت بدون دقت نماز گزارد به نماز بی اعتنایی کرده است».

10-با وجود نزدیک بودن مسجد و نماز جماعت ، نماز را درخانه و تنها بخوانیم.

11- شما هم با توجه به روایات می توانید بر این فهرست بیفزایید .


برچسب‌ها: سبک شمردن نماز, مدیریت اقامه نماز, نماز در کلام مصمومین, نماز مطلوب
+ نوشته شده توسط سید محمد عبداللهی در دوشنبه 1393/07/28 و ساعت 9:56 بعد از ظهر |

 شهادت جانسوز پنجمین پیشوای شیعیان حضرت امام محمد باقر علیه السلام را تسلیت عرض می کنم.

ما مفتخریم که باقر العلوم بالاترین شخصیت تاریخ است و کسی جز خدای تعالی و رسول صلی الله علیه و آله و ائمه معصومین علیهم السلام مقام اورا درک نکرده و نتوانند درک کرد،از ماست.(وصیتنامه سیاسی الهی امام خمینی)

امام محمد باقر پنجمین پیشوای شیعه پایه گذار علوم اسلامی است و مفهوم «باقر» طبق آنچه نویسنده لغتنامه لسان العرب گفته است به معنای شکافنده علم و کشف واقعیت و حقیقت علم است . از آنجا به ایشان باقر گفته شده است که پایه علوم اسلامی را شناخت و فروع و شاخه مختلف آن را درک کرد.و در گسترش و پیشرفت علم بسیار تاثیر گذار بود. ویکی از مهمترین ویژگی های امام محمد باقر آن است که ایشان پایگذار انقلاب فرهنگی شیعه محسوب می شوند.

ناگفته نماند بنابر روایات اسلامی لقب«باقر» از سوی رسول اکرم صلی الله علیه و آله به ایشان داده شده است.

 

نگاهی به چند روایات از امام باقر علیه السلام در موضوع نماز

الصلاة عمود الدین ، مثلها کمثل عمود الفسطاط اذا ثبت العمود ثبتت الاوتاد الاطناب و اذا مال العمود و انکسر لم یثبت وتد و لاطنب

(بحارالانوار، ج 82، ص 218.میزان الحکمه ، ج 5، ص 369 ) 

نماز ستون دین است ، مثل نماز همانند عمود و ستون خیمه است که هرگاه ستون ثابت باشد طنابها و میخها و پرده آن ثابت است .هنگامى که ستون آن کج و شکسته شود هیچ کدام از آنها استوار نمى ماند  .

نکته ها:

1-امام برای معرفی نماز به بیان مثال و تشبیه می پردازند و جایگاه نماز در مجموعه آموزه های اسلامی را مانند وجود ستون برای ساختمان می دانند.و قوام و استحکام بنای دین را در اقامه نماز می دانند.

2-نقطه مرکزی گرایش به نماز نگرش توحیدی نمازگزار است . روح حاکم بر مجموعه دین شناخت و باور آفریدگار و مهمتر ارتباط مستمر و سازنده با خداوند در همه حوزه های زندگی است . و بنابر این روایت نمازکه جلوه گاه ارتباط با پروردگار عالم است روح قالب و کالبد دین در همه اجزاء اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی است.

3-یکی از روش های در تبیین و ساده سازی مفاهیم معنوی و دینی استفاده از تمثیل و تشبیه است .

4-عدم اهتمام و جدیت به اقامه نماز از سوی اشخاص و نهادهای اثرگذار موجب آسیب به ابعاد گوناگون روابط فرد و جامعه می گردد.

*****

انّ اوّل ما یحاسب به العبد الصّلاة فان قبلت قبل ما سواها (الکافی، ج 3، ص 268، ح 4.)

ولین چیزی که(در روز قیامت) از بنده مورد حساب رسی قرار می گیرد، نماز است. اگر نماز پذیرفته شود، مابقی (اعمال) نیز پذیرفته می شود.

تکته ها:

1-تمام رفتار و کردار انسان ها مورد ارزیابی و سنجش الهی قرارمی گیرد.(در عالم نظام ارزیابی و به دنبال آن سنجش و حسابرسی وجود دارد).

2-برخی رفتار ها و کردار ها با توجه به جایگاه و اهمیت آن ها در انسان سازی و یا تباه کردن ادمیت انسان ، داور هستی اول به سراغ آنها می رود. اعمالی که در حقیقت در برائت یا مجرمیت فرد نقش پایه و اساسی دارند.

3-رتبه ها و جایگاههای اعتباری افراد که قراردادهای دنیایی و برای سامان زندگی این جهانی هستند در عبور سالم فرد به زندگی ابدی و جاودانه کمترین تاثیر را ندارند. چون مهندس و پزشک و حجت الاسلام و معمار و بازاری ومعلم و فوق لیسانس و دکتر در آنجا کاربردی ندارد. باید برای ورود به کشور همسایه گذرنامه و ویزای عبور داشت . و نماز جواز عبور به کشور رضوان الهی و همجواری با خداوند است.

4-از این که نماز نخستین عمل و رفتار و باور مورد سوال و بارزپرسی در مراحل عبور به عالم برزخ و قیامت است دانسته می شود که از جایگاه و اهمیت خاصی در مجموعه آموزه های دینی قرار دارد.

*****

اَلصَّلاةُ تَثِبیتٌ لِلإخلاص، تَنزیهٌ عَنِ الکِبر(الأمالى، طوسى، ص 296)

نماز موجب استوارى اخلاص و دورى از کبر است.

نکته ها:

1-بیان کارکردها و آثار نماز در عرصه های مختلف موجب گرایش افراد به آن می گردد.

2-یکی از بیماری های اخلاقی جوامع که موجب سقوط اعتماد افراد به یکدیگر می شود و سرمایه های اجتماعی را به تاراج می برد تظاهر و نفاق و دورویی، خودخواهی و خود بزرگ بینی های دروغین است. امام باقر علیه السلام راه درمان این بیماری های کاهنده روح و اخلاقی را در اقامه نماز می دانند.

برای پاکیزگی روح و جان آدمی از آلودگی های اخلاقی باید در نهر جاری و همیشه زلال نماز خودرا شستشو کنیم.

3-نماز با شرائط و آداب موجب تقویت انگیزه و نیت خالصانه و الهی در همه عرصه های زندگی می شود

نمازگزاری که بدون نیت الهی نمازش باطل است با تمرین مکرر و متناوب آن توانمند می شود تا بی منت و تظاهر دست افتاده ای بگیرد و نیازمندی را برخوردار سازد و گره از مشکل مردم پیرامونش بگشاید.

*****

 

لاتتهاون بصلاتک !فانّ النّبیّ (ص) قال عند موته :لیس منّی من استخفّ بصلاته

(الکافی،ثقه الاسلام کلینی ج 3 ،ص،269،حدیث 7)

در امر نمازت سستی مکن،زیرا پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله )در آخرین لحظات عمر شریف خود فرمود:از من نیست کسی که نماز را سبک شمارد.

نکته ها:

1-برای پرهیز از سستی و تنبلی در انجام مسئولیت ها باید عوامل و علل آن را پیدا کنیم به نظر می رسد شناخت ناکافی و ناقص از چرایی نماز، آثار و اسرار و کارکردهای دنیوی و اخروی و غفلت از پیامدهای اقامه نکردن آن و فرو رفتن در سرگرمی ها ، هوس مداری ، نبودن انگیزه لازم و برخی بیماری های جسمی می تواند در این سستی نقش داشته باشد.

2-فردی که در ایجاد ارتباط با خالق و پروردگار خویش سستی می کند چگونه می توان انتظارداشت مسئولیت پذیر در حوزه روابط اجتماعی باشد. او که در انجام مسئولیت های دینی سستی می کند و پایبند به ایفای نقش دینی نیست چگونه می توان اورا امین دانست و به او اعتماد کرد. !(دقت کنید)

3-یکی از مصادیق تهاون صلات همت نکردن به اقامه نماز در اول وقت است. و بجاآوردن نماز در غیر وقت آن توهین به نماز محسوب می شود(نمازگزار می نگرد در چه مواردی به او اجازه داده شده نماز را به تاخیر اندازد.)

4-اقامه نماز موجب می شود نماز گزار مورد لطف و مهر پیامبر قرار گیرد. نماز را روشنی چشم خود می دانست. می گفت گرسنه و تشنه از نان و آب سیر می شود و من هرگز از نماز سیر نمی شوم.

5-معمولا افراد در آخرین لحظات عمر خود مهمترین ها را به بازماندگان توصیه و سفارش می کنند .از این که رسول الهی در واپسین لحظات زندگی صادقانه وشفاف سبک کنندگان نماز را از خود نمی داند دلیل بر اهمیت نماز از دیدگاه ایشان و جایگاه کلیدی نماز درمجموعه دین است.

6- اقامه نماز اول وقت موجب خشنودی پیام آور حق حضرت محمد صلی الله علیه و آله است.


برچسب‌ها: نماز, کارکردهای نماز, امام باقر, مدیریت اقامه نماز
+ نوشته شده توسط سید محمد عبداللهی در پنجشنبه 1393/07/10 و ساعت 2:28 بعد از ظهر |